Zapadni Balkan dobio je zajednički okvir za unapređenje zaštite prirode i obnovu degradiranih ekosistema kroz usvajanje dva ključna regionalna dokumenta: Strateškog plana za biodiverzitet Zapadnog Balkana 2030  (Western Balkans Six Biodiversity Strategy Plan 2023)  i Plana obnove šumskih predela (Western Balkans Six Forest Landscape Restoration Plan). Ovi dokumenti predstavljaju važan korak u sprovođenju Zelene agende za Zapadni Balkan i usklađivanju regiona sa evropskim i globalnim ciljevima zaštite prirode, navodi se u saopštenju za javnost.

Dva ključna regionalna dokumenta za zaštitu prirode, Strateški plan za biodiverzitet Zapadnog Balkana 2030 i Plan obnove šumskih predela Zapadnog Balkana, usvojena su 18. septembra 2026. godine u Žabljaku, u Crnoj Gori, tokom Trećeg ministarskog sastanka o Zelenoj agendi za Zapadni Balkan.

Zajedno, ova dva plana predstavljaju zajednički okvir za očuvanje biodiverziteta, obnovu ekosistema i jačanje otpornosti na klimatske promene do 2030. godine. Među njihovim ključnim ciljevima su zaštita najmanje 30% kopnenih, slatkovodnih, morskih i priobalnih područja, obnova najmanje 20% degradiranih ekosistema, zaustavljanje gubitka vrsta i unapređenje ekološke povezanosti širom regiona.

Strateški plan za biodiverzitet Zapadnog Balkana do 2030. godine usklađuje regionalne prioritete sa globalnim Kunming-Montrealskim okvirom za biodiverzitet i Strategijom EU za biodiverzitet do 2030. godine. Plan je usmeren na jačanje mreže zaštićenih područja, unapređenje praćenja stanja i prikupljanja podataka o biodiverzitetu, kao i na uključivanje zaštite prirode u politike i prakse sektora poput poljoprivrede, šumarstva, energetike, upravljanja vodama i razvoja infrastrukture.

Plan obnove šumskih predela istovremeno promoviše sveobuhvatan pristup obnovi prirode koji povezuje očuvanje biodiverziteta sa održivim gazdovanjem šumama, prilagođavanjem klimatskim promenama, zaštitom zemljišta i vodnih resursa, kao i smanjenjem rizika od prirodnih nepogoda. Takav pristup doprinosi dugoročnoj otpornosti ekosistema i lokalnih zajednica širom regiona.

„Priroda ne poznaje granice, pa ih ne može imati ni naš odgovor na gubitak biodiverziteta i degradaciju ekosistema. Usvajanjem Strateškog plana za biodiverzitet do 2030. godine i Plana obnove šumskih predela, Zapadni Balkan pokazuje zajedničku posvećenost usklađenom delovanju u oblasti zaštite prirode. IUCN se raduje nastavku saradnje sa vladama, Savetom za regionalnu saradnju (RCC) i partnerima kako bismo ove regionalne obaveze pretočili u konkretne mere zaštite i obnove prirode na terenu“, ističe Oliver Avramoski, direktor Regionalne kancelarije IUCN-a za Istočnu Evropu i Centralnu Aziju.

Oba dokumenta predstavljaju ključne instrumente za sprovođenje Poglavlja 5 Zelene agende za Zapadni Balkan – Zaštita prirode i biodiverziteta, kroz koje se međunarodne i evropske obaveze u oblasti zaštite prirode prevode u konkretne regionalne mere i aktivnosti. Regionalna kancelarija Međunarodne unije za zaštitu prirode (IUCN) za istočnu Evropu i centralnu Aziju koordinira ovo poglavlje i obavlja ulogu sekretarijata Radne grupe za biodiverzitet Zapadnog Balkana, regionalne platforme koja okuplja institucije, stručnjake i partnere radi jačanja saradnje i usklađivanja napora u oblasti zaštite prirode.

Usvajanje ovih planova predstavlja značajan korak ka snažnijoj regionalnoj saradnji i zajedničkom suočavanju sa izazovima gubitka biodiverziteta, degradacije ekosistema i klimatskih promena. Njihova uspešna primena zahtevaće dugoročnu posvećenost vlada, stručne i naučne zajednice, organizacija civilnog društva i međunarodnih partnera, uz veća ulaganja u očuvanje, obnovu i održivo upravljanje prirodnim resursima.

Novi regionalni okvir postavlja temelje za usklađeno delovanje zemalja Zapadnog Balkana, sa ciljem da očuvana i obnovljena priroda doprinese održivom razvoju, otpornosti na klimatske promene i boljem kvalitetu života građana.

Više informacija o novim regionalnim okvirima za zaštitu i obnovu prirode dostupno je kroz infografike, zvanična dokumenta Regionalnog saveta za saradnju (RCC) i brošuru IUCN-a koja prikazuje značaj regionalne saradnje za očuvanje biodiverziteta i obnovu ekosistema na Zapadnom Balkanu, navodi se u saopštenju.